يك هفته پس از آنكه احمد جنتي در نمازجمعه تهران از مردم خواست با گرانيها بسوزند و بسازند و در برابر آن صبر و تحمل كنند، و يك ماه پس از آنكه احمدي نژاد وعده داد "به سرعت و در زمان کوتاهتري به اقتصاد اول جهان دسترسي پيدا ميکنيم"، بانك مركزي نرخ تورم مرداد ماه را 27.6 درصد اعلام كرد. همزمان گزارشها حاكي از افزايش انتقادات نمايندگان و فعالان جناح محافظهكار نسبت به گرانيها و عملكرد اقتصادي دولت است.
گزارش اخير بانك مركزي در حالي از روند صعودي نرخ تورم خبر ميدهد كه اين نرخ در تمام سه سال گذشته، رو به افزايش بوده است و شتاب كنوني افزايش قيمتها، بيش از 3 برابر زماني است كه محمود احمدينژاد دولت را از محمد خاتمي تحويل گرفت.
بر اساس برنامه چهارم توسعه، دولت موظف است نرخ تورم را يكرقمي نگه دارد، اما دولت احمدينژاد تنها چند ماه پس از روي كار آمدن، اين الزام برنامهاي را نقض كرد و از آن زمان تاكنون هزينه خدمات و كالاهاي مصرفي مردم افزايش يافته است.
هرچند در دو سال ابتدايي اكثر انتقادها در اين باره از سوي جناحهاي بيرون از قدرت به ويژه اصلاحطلبان بيان ميشد، اما در يك سال اخير حتي سرسختترين حاميان دولت احمدينژاد نيز زبان به انتقاد از عملكرد اقتصادي دولت نهم گشودهاند. اين انتقادها، شامل هشدارهايي در خصوص احتمال شكست سياسي اصولگرايان نيز شده است؛ به طوري كه تئوريسينهاي جناح اصولگراي حاكم، تورم را "پاشنه آشيل اصولگرايان" در انتخابات بعدي برشمردهاند.
دو هفته پيش و در آغاز هفته دولت، وقتي رهبر نظام يكي از صريحترين سخنان خود را در حمايت از دولت نهم بيان كرد، تنها نكته انتقادي كه در لابهلاي سخنان او تكرار شد، در خصوص گراني و تورم بود. آيتالله خامنهاي با وجود حمايت مطلق از احمدينژاد و دولتش، صراحتا از آنها خواست تورم را مهار كنند تا كام مردم در اين دولت تلخ نشود.
آمارهاي رسمي
جديدترين گزارش بانك مركزي درباره نرخ تورم نشان ميدهد كه متوسط قيمتها در مرداد ماه امسال نسبت به مرداد ماه سال گذشته، 27.6 درصد افزايش به خود ديده است.
اين رقم، بر اساس روش متعارف و استاندارد جهاني محاسبه نرخ تورم به دست آمده است. با اين حال برخي رسانههاي دولتي با پررنگ كردن رقم 22.3 درصد كه با محاسبه تورم مربوط به دوازده ماه منتهي به مرداد 87 به دست آمده و كاربرد مرسومي ندارد، سعي ميكنند تورم واقعي را كمتر از آنچه هست نشان دهند.
اين در حالي است كه بانك مركزي از دومين سال فعاليت دولت احمدينژاد، در اقدامي بيسابقه و غيرمنطقي، شاخص قيمت مسكن را از سبد محاسبه نرخ تورم حذف كرد تا بدين ترتيب حدود ده درصد از رقم اعلامي نرخ تورم كم شود. در حالي كه بر اساس برآوردهاي كارشناسي، قيمت مسكن در شهرهاي مختلف كشور، نسبت به يك سال پيش، دستكم 30 تا 50 درصد افزايش داشته است.
بر اساس گزارش منابع بينالمللي، ايران در سال 2007 به لحاظ نرخ تورم در ميان 183 كشور جهاني در رتبه پنجم قرار دارد و تنها چهار كشور زيمباوه، ونزوئلا، گينه و ميانمار نرخ تورمي بيش از ايران را تجربه ميكنند.
پيامدهاي تورم
شتاب بيمهار تورم، دشواريهاي بسياري را براي دولت نهم و حاميان آن ايجاد كرده و باعث انتقاد بسياري از حاميان پيشين، از دولت شده است. در يك سال اخير، بارها امامان جمعه و روحانيون بلندپايه جمهوري اسلامي از دولت به خاطر افزايش قيمتها انتقاد كرده و خواستار اقدام سريع دولت براي مهار گراني شدهاند؛ اما هيچ پاسخ مناسبي به اينگونه درخواستها داده نشده است.
اشاره رهبر نظام به اين نقطه ضعف دولت، هفته پيش با انتقادهاي چندباره علياكبر ناطق نوري، رئيس دفتر بازرسي ويژه رهبري از بنگاههاي زودبازده تكميل شد. ناطق نوري به شدت از ناكارآمد و تورمزا بودن طرح دولت نهم براي ايجاد و تقويت بنگاههاي زودبازده انتقاد كرد، اما محمد جهرمي كه از سه سال پيش وزير كار دولت احمدينژاد است، به اين انتقادها پاسخ گفت.
همچنين در روزهاي اخير فعالان سياسي و نمايندگان مجلس نيز از گسترش تورم انتقاد كرده و سياستهاي دولت را عامل اصلي افزايش قيمتها دانسته اند. عزيز اكبريان، نماينده كرج، در مصاحبه با ايسنا سياستهاي غلط اقتصادي دولت را عامل اصل تورم و گراني ذكر كرده و "تبديل ميلياردها تومان ارز به وامهاي اقتصادي زودبازده" و نيز "اعطاي وام چندين برابر موجودي بانكها" را از جمله سياستهاي تورمزاي دولت دانسته است. جواد جهانگيرزاده، نماينده اروميه، نيز خواستار چارهانديشي دولت تا پايان امسال براي تورم شده و در اين خصوص به سخنان رهبر جمهوري اسلامي استناد كرده است.
محمدنبي حبيبي دبيركل موتلفه نيز با پيگيري انتقاد رهبر از دولت، تورم را "جديترين مسئله اقتصادي" توصيف كرد و مسيح مهاجري، مديرمسئول روزنامه جمهوري اسلامي هم هفته پيش در ادامه بخش انتقادي سخنان رهبر نسبت به دولت در خصوص تورم، نوشت: "پذيرش وجود تورم و فشارهايي كه از اين ناحيه به جامعه وارد مي شود حداقل انتظاري است كه مردم از دولت دارند درحالي كه به جاي اين همدردي و همراهي به دفعات شاهد انكار وجود گراني لجام گسيخته متهم كردن رسانه ها به جوسازي هاي غيرواقعي و يا استناد به شاخصهاي فرعي و غيرمرتبط با وضعيت اقتصادي جامعه بوده و هستيم... دولت نبايد تورم را به عنوان تنها نقطه ضعف خود تلقي كند كه در كنار ساير نقاط قوت قابل چشم پوشي است چرا كه اين نقطه ضعف از كاركردهاي تخريبي وسيعي برخوردار است كه ساير موفقيتها را تحت تاثير قرار مي دهد."
در چنين شرايطي، نزديكان دولت هم به توجيهات عجيبي ميپردازند كه نمونه آشكار آنها، استناد دوباره به تاثير تورم جهاني بر تورم داخلي است، حال آنكه در واقع ايران رتبه پنجم جهاني را در تورم به خود اختصاص داده و گزارش بانك مركزي ايران هم حاكي است كه نقش تورم جهاني در نرخ تورم ايران، تنها 4 درصد است.
نمونه ديگري از اين توجيهات، سخنان دو روز پيش غلامحسين الهام است كه در يزد گفت: "تورم در کشورهايي که از رفاه بهتري برخوردار بوده اند بيش از 100 درصد هم بوده است!" الهام اين سخنان جالب را با اين ادعا تكميل كرد كه: "وضع مردم امروز بهتر از دوران حکومت امير مومنان است." سخنگوي دولت نهم، هفته قبل هم در بهشت زهرا ادعا كرده بود كه: "مردم از وضعيت کنوني اقتصاد رضايت دارند... در مجموع شرايط زندگي بهتر شده و شاخص هاي اقتصادي بهبود يافته است. قدرت خريد مردم اکنون بيشتر شده و رضايتمندي مردم از اوضاع اقتصادي بالاتر رفته است."
اما جمعه گذشته، الهام تنها كسي نبود كه از گرانيها گفت؛ بلكه احمد جنتي هم در تهران از احتمال "بدتر" شدن وضعيت گراني صحبت كرد و خواستار آن شد كه مردم بسوزند و بسازند، بيتابي نكنند و صبر و تحمل به خرج دهند.
دبير شوراي نگهبان كه از حاميان جدي احمدينژاد بوده و هست، از تريبون نماز جمعه اعلام کرد: "امروز دشمن از همه طرف ما را احاطه کرده و در مسائل سياسي، اقتصادي، فرهنگي و تبليغاتي تمام نيروهاي خود را براي براندازي اين نظام، اسلام و انقلاب بسيج کرده است؛ اينجا جاي صبر است، ممکن است گراني باشد که هست، شايد آينده بهتر شود يا بدتر، خدا مي داند، اما مشکلات تمام نمي شود... هر خطري که از سر بگذرانيم، خطر ديگري هست تا روزي که خدا بخواهد و قدرتي در اثر اين مقاومت ها و صبرها به دست نظام جمهوري اسلامي ايران بيفتد که کسي هوس نکند به حريم اين کشور، انقلاب و اسلام تجاوز کند. صبر را در نظر داشته باشيد، بسازيد و تحمل کنيد و البته کساني که توان حل مشکلي را دارند وظيفه دارند آن را حل کنند اما در مشکلاتي که قابل حل نيست، نبايد بيصبري، بيتابي و جزع و فزع يا حرکت ناشايستي کرد."
همچنين خبرگزاري دولتي ايرنا هم چند روز پيش به مناسبت هفته دولت گزارشي را منتشر كرد كه در آن، "كنترل تورم و مهار آن و جلوگيري از تزريق نقدينگي تورمزا به اقتصاد" از جمله دستاوردهاي دولت نهم و يكي از نتايج مثبت عملكرد سه ساله دولت عنوان شده بود!